Tag Archives: caimiléireacht

Cora Casta an Dátheangachais

Mar is eol do dhuine ar bith a bhfuil CassidySlangScam léite aige nó aici, bhunaigh mé an blag seo tuairim is sé bliana ó shin leis an fhírinne a insint faoi Daniel Cassidy, nach maireann, agus a chuid tuairimí craiceáilte faoi bhunús Gaelach bhéarlagair an Bhéarla. Bhí ról lárnach ag an dá theanga (an Ghaeilge agus an Béarla) sa bhlag seo ón chéad lá riamh ach ar chúiseanna praiticiúla, is i mBéarla a bhí mórchuid na bpostálacha ar feadh fada go leor. Ar ndóigh, bhí caimiléireacht Cassidy dírithe ar Ghael-Mheiriceánaigh nach raibh Gaeilge ar bith acu, ní ar chainteoirí líofa Gaeilge in Éirinn (a d’aithneodh láithreach nach raibh i leabhar Cassidy ach raiméis) agus mar sin de, shíl mé gur chóir dom an chuid ba mhó den ábhar a chur ar fáil i mBéarla le freastal ar an phobal sin.

I dtús na bliana seo, rinne mé cinneadh Bliain na Gaeilge a chomóradh trí gach alt a chur suas sa dá theanga. Más alt gairid a bhí i gceist, chuir mé an dá leagan le chéile ar aon leathanach amháin. Leis na haltanna is faide, rinne mé dhá phostáil, ceann amháin i nGaeilge agus ceann eile i mBéarla. An cheist atá ann, áfach, ar chóir dom leanúint ar aghaidh leis an bheartas dhátheangach seo san athbhliain?

Cé go bhfuil an-dúil agam sa Ghaeilge agus cé go dtugaim tacaíocht don dátheangachas sa tír seo agus i dtíortha eile a bhfuil mionlach teanga ann, tá seans maith nach mbeidh mé ag leanúint ar aghaidh leis an bheartas seo in 2019. Beidh postálacha dátheangacha anseo, cinnte, ach ní chuirfidh mé dhá leagan de gach alt ar fáil.

Cén fáth? Bhal, ar an chéad dul síos, is dócha nach bhfuil na leaganacha Gaeilge de dhíth. Tuigeann gach Gaeilgeoir (bhal, gach Gaeilgeoir ciallmhar!) nach bhfuil i saothar Cassidy ach ramhaille geilte. Chuir mé an blag seo ar fáil go príomha leis an fhírinne a scaipeadh i measc leantóirí Cassidy i Meiriceá. Is beag duine a léann na leathanaigh Ghaeilge i gcomparáid leis na leaganacha Béarla.

Ar an dara dul síos, tá acmhainní ag comhlachtaí móra a gcuid doiciméad a aistriú go Gaeilge. Is duine aonair mise, atá ag iarraidh éagóir a cheartú agus an fhírinne a scaipeadh. De ghnáth, scríobhaim na píosaí s’agamsa i mBéarla ar dtús – cé gur scríobh mé dornán acu i nGaeilge agus d’aistrigh mé go Béarla iad. Ar ndóigh, is den chiall an leagan Béarla a dhéanamh ar dtús, mar go mbaineann an blag seo go príomha le leabhar a scríobhadh i mBéarla, le foinsí atá ar fail i mBéarla, agus le Gaeilge nach Gaeilge í ar chor ar bith. Ach ansin, i ndiaidh dom an bundréacht a chumadh (i nGaeilge nó i mBéarla), bíonn orm aistriúchán a chur ar fáil sa teanga eile. Ní gan dua a dhéantar sin, ar ndóigh. Agus in amanna, bíonn a thoradh sin le feiceáil i líon na meancóg agus na mílitrithe. Lena rá i mbeagán focal, cuireann sé dhá oiread níos mó brú ormsa agus is ísle caighdeán na scríbhneoireachta dá dheasca sin. Dá mbeadh a lán ama agam, ba chuma faoi sin. Ach níl. Is duine thar a bheith gnóthach mé.

Anois, beidh postálacha dátheangacha ar an bhlag seo sa bhliain 2019, gan amhras. Is maith an rud é cur leis an méid Gaeilge ar line, agus is den tábhacht a thaispeáint do lucht tacaíochta Cassidy gur fíortheanga í an Ghaeilge, teanga atá go fóill beo agus in úsáid ar bhonn laethúil agamsa, ag Ciara Ní É, ag Eoin P. Ó Murchú, ag Maitiú Ó Coimín agus ag a lán daoine eile atá ar an taobh cheart sa choimhlínt seo. Déanfaidh mé mo dhícheall cur leis an méid Gaeilge ar an tsuíomh seo. Ach ní bheidh mé ag cur gach postáil ar fáil sa dá theanga amach anseo. Tá barraíocht oibre i gceist agus níl go leor ama agam lena dhéanamh mar is ceart.